Корице уџбеника

5.7. Одрживи развој

Изабери решење задатка:

Задатак 1 (бесплатан)

Кратак одговор

Киселе кише – падавине загађене киселинама из штетних гасова; озонске рупе – проређени делови озонског омотача кроз које пролази штетно УВ зрачење.

Одговор

Киселе кише – падавине са киселинама; настају кад се штетни гасови из фабрика, термоелектрана и аутомобила помешају са воденом паром; оштећују шуме, земљиште, воде и грађевине.
Озонске рупе – делови озонског омотача у којима је озон проређен (због фреона), па до Земље стиже више штетног УВ зрачења.

Детаљан одговор

Киселе кише су падавине (киша, снег, магла) које садрже киселине. Настају када се штетни гасови из фабрика, термоелектрана и издувних гасова аутомобила (пре свега сумпорни и азотни оксиди) у ваздуху помешају са воденом паром. Такве падавине оштећују и суше шуме, загађују земљиште, реке и језера и нагризају зграде и споменике.Озонске рупе су делови озонског омотача у којима је озон знатно проређен. Озонски омотач је слој атмосфере који штити живи свет на Земљи од штетних ултраљубичастих (УВ) зрака Сунца. Оштећују га гасови које испушта човек, нпр. фреони из спрејева, фрижидера и клима-уређаја. Кроз озонске рупе до Земље стиже више УВ зрачења, што изазива опекотине и болести коже и очију. Највећа озонска рупа налази се изнад Антарктика.

Најважније из лекције

План-резиме

  1. Одрживи развој
    • Рационално коришћење природних ресурса без угрожавања животне средине
    • Подмирује потребе данашњег становништва, а не угрожава будуће генерације
    • Индустријски развој донео је загађење ваздуха, вода, земљишта и сечу шума; прве фабрике (18. век) користиле дрво и угаљ
  2. Три компоненте
    • Животна средина, друштво, привреда – међусобно се преплићу
  3. Деградација животне средине
    • Вода, земљиште, шуме, биљке и животиње троше се брже него што се обнављају
    • Последице: угрожено здравље, депопулација, емиграција, сиромаштво
    • Пример: прекомерна вештачка ђубрива, сеча шума у Амазонији
  4. Потрошња ресурса и стање средине
    • Већа од обнављања – деградација (неодрживо)
    • Једнака обнављању – еколошка равнотежа (економски одрживо)
    • Мања од обнављања – побољшање (еколошки одрживо)
  5. Како остварити одрживи развој
    • Обновљиви извори: ветар, Сунце, геотермални извори, вода, биомаса
    • Природна ђубрива, рециклирани материјали, бицикли, објекти који штеде енергију
    • „Паметне“ зграде – штеде енергију, контролишу их рачунарски системи, соларни панели
    • Аутомобил на водонични погон избацује водену пару
Одрживи развој – рационално коришћење природних ресурса којим се не угрожава животна средина; подмирује потребе садашњег становништва, а не угрожава потребе будућих генерација.
Индустријски развој пратили су загађивање ваздуха, вода и земљишта и сеча шума. Прве фабрике у 18. веку користиле су дрво и угаљ као извор енергије.
Прекомерна потрошња ресурса угрожава животну средину и опстанак људског друштва.
  • Прекомерна употреба вештачких ђубрива деградира земљиште.
  • Животна средина
  • Друштво
  • Привреда
Компоненте се међусобно преплићу; одрживи развој је у њиховом заједничком делу, када су све три у равнотежи.
Деградација животне средине – погоршање животне средине јер људи троше ресурсе (воду, земљиште, шуме, биљке, животиње) брже него што се обнављају.
Погоршана животна средина угрожава здравље људи и подстиче друштвене проблеме: депопулацију, емиграцију и сиромаштво.
  • Сеча тропске шуме у Амазонији.
  • Потрошња већа од природног обнављања – деградација животне средине (неодрживо стање).
  • Потрошња једнака природном обнављању – еколошка равнотежа (економски одрживо стање).
  • Потрошња мања од природног обнављања – побољшање квалитета животне средине (еколошки одрживо стање).
  • Пањеви посечене шуме – неодрживо; засађена шума у редовима – економски одрживо; густа природна шума – еколошки одрживо.
Привредне делатности треба развијати без угрожавања животне средине.
  • Обновљиви извори енергије – ветар, Сунце, геотермални извори, вода, биомаса.
  • Природна ђубрива и рециклирани материјали.
  • Бицикли у јавном превозу и објекти који штеде енергију.
  • „Паметне“ зграде – конструисане да штеде енергију за хлађење, грејање, расвету и апарате; контролишу их рачунарски системи; део енергије добијају из соларних панела.
  • Аутомобил на водонични погон – из ауспуха избацује водену пару уместо штетних материја.
  • Вертикално повртарство – гајење биљака на терасама високих зграда.
  • Соларни панели, ветроелектране и контејнери за одвајање отпада подстичу одрживи развој.
Најважније:
  1. Одрживи развој: рационално коришћење ресурса без угрожавања животне средине и потреба будућих генерација.
  2. Компоненте: животна средина, друштво и привреда.
  3. Узрок проблема: индустријски развој донео је загађење ваздуха, вода и земљишта и сечу шума.
  4. Деградација животне средине: ресурси се троше брже него што се обнављају.
  5. Последице: угрожено здравље, депопулација, емиграција, сиромаштво.
  6. Три стања: неодрживо (потрошња већа), економски одрживо (једнака), еколошки одрживо (мања од обнављања).
  7. Мере: обновљиви извори енергије, природна ђубрива, рециклажа, бицикли, штедња енергије.
  8. „Паметне“ зграде: штеде енергију и контролишу их рачунарски системи.

Савладај
домаћи
уз хиљаде решења, лекција и тестова: